Europejski Dzień Mózgu

Ma na celu propagowanie wiedzy o funkcjonowaniu naszego układu nerwowego. Coraz trudniej nam się żyje i to niezależnie od wieku i od tego, co robimy. Musimy sami zadbać o siebie i swój dobrostan.

Tu kilka podpowiedzi co warto przeczytać by bardziej poznać i zrozumieć siebie. Książki są dostępne w naszej bibliotece.

Jeśli zastanowić się, ile czasu w ciągu dnia poświęcamy na wpatrywanie się w ekran telefonu i laptopa, można dojść do wniosku, że te urządzenia stały się centrum naszego świata. Dla wielu z nas smartfon jest rzeczą, po którą sięgamy, jako pierwszą po obudzeniu i ostatnią, na którą patrzymy przed pójściem spać. Niektórzy zerkają na smartfona kilkukrotnie w ciągu nocy, co znacznie pogarsza jakość snu. W ciągu dnia dotykamy komórki przeszło dwa i pół tysiąca razy i bierzemy ją do rąk średnio co dziesięć minut. W tej chwili na pewno wiecie, gdzie znajduje się wasz telefon, inaczej nie bylibyście w stanie skupić się na czytaniu. Czy o smartfonie i mediach społecznościowych możemy powiedzieć, że są narkotykiem naszych czasów?

W swej książce Anders Hansen, opierając się na wynikach licznych badań oraz na praktyce lekarskiej wyjaśnia, dlaczego tak się dzieje. Jak rozwój technologii i cyfryzacji wpływa na życie współczesnych ludzi? Dlaczego korzystanie z Instagrama uruchamia w mózgu te same obszary co niegdyś polowanie na dzikie zwierzęta? Co się dzieje z naszą pamięcią, kiedy podczas jazdy samochodem zdajemy się wyłącznie na GPS? Na czym polega cyfrowa zazdrość i czy Internet może pozbawić nas empatii? Poszukajcie odpowiedzi na te pytania w książce A. Hansena. Jednakże najważniejszy rozdział, w mojej opinii, to ten w którym omówiono, co urządzenia ekranowe robią z dziećmi i młodzieżą. Pokolenie dwu-, trzylatków przyklejone do smartfonów jeszcze nie dorosło, chociaż pojawiają się już pierwsze badania mówiące o negatywnym, spowalniającym rozwój wpływie na dziecięce mózgi. Badania wykazują, że co czwarte niemowlę, czyli dziecko do pierwszego roku życia w Szwecji korzysta z Internetu – a ponad połowa dwulatków korzysta z niego każdego dnia.  Mówimy już o stu procentach, gdy chodzi o dzieci powyżej siódmego roku życia. Wśród jedenastolatków 98% ma swój własny telefon komórkowy. Młodzi użytkownicy potrafią spędzać w sieci 10-12 godzin dziennie. Jeżeli odejmiemy czas na sen i jedzenie co nam zostaje? Oczywiście Szwecja nie jest wyjątkiem i zapewne w Polsce jest podobnie. Psychiatrzy i pediatrzy alarmują, że skutkuje to uzależnieniami, trudnościami w nauce, permanentnym stresem, problemami ze snem, niską samooceną i brakiem pewności siebie. Prowadzi też do większego ryzyka wystąpienia depresji, stanów lękowych bądź innych zaburzeń psychicznych. Przeczytajcie książkę Hansena by dowiedzieć się więcej i dajcie do przeczytania waszym przyjaciołom, którzy mają dzieci.

Nawet twórcy Facebook ’a i Apple’a mówią wprost o zagrożeniach jakie niesie za sobą niekontrolowane użytkowanie technologii. Z jednej strony uzależnili nas od smartfonów i ciągłej potrzeby otrzymywania lajków, z drugiej zaczęli obawiać się skutków tego działania. Były wiceprezes Facebooka twierdzi, że czuje się winny temu, co robią z nami media społecznościowe. Inny były członek zarządu Facebooka twierdzi, że firma wykorzystała lukę w zabezpieczeniach ludzkiej psychiki (urządzenia ekranowe nieustannie stymulują mózg do produkcji dopaminy i endorfiny) i nie mamy pojęcia jaki może mieć to wpływ na rozwijający się mózg dzieci.

Autor podaje nam, na szczęście, przykłady skutecznych porad, jak radzić sobie z zagrożeniami cyfrowego świata i zadbać o swój mózg.

Książka ta pomaga odpowiedzieć na wielkie pytania, z którymi od dawna mierzyły się filozofia, teologia, psychologia i nauki społeczne, a także na małe pytania, które zadajemy sobie co dzień. Co jest kryterium człowieczeństwa? Gdzie mieszka dusza? Skąd się bierze moralność? Gdzie rodzi się przyjemność? Dlaczego jesteśmy agresywni? Jak działa pamięć? Od czego i dlaczego się uzależniamy? Dlaczego lubimy seks? Czy zakochani myślą rozsądnie? Dlaczego dziewczynki wolą bawić się lalkami, a chłopcy samochodzikami? Czy w świecie nowych technologii zdołamy zachować prywatność myśli? Nieskończonym źródłem odpowiedzi lub podpowiedzi — i nowych fascynujących pytań — jest mózg, odsłaniający dzięki coraz bardziej zaawansowanym metodom badawczym kolejne swe tajniki, a w studiach nad nim można widzieć wręcz antropologię XXI wieku. Jerzy Vetulani oprowadza nas po naszym „centrum dowodzenia”, ukazując z erudycją i wdziękiem, że „szare komórki” to pole zainteresowań zarówno „twardej” biologii, jak i subtelnej humanistyki.

Naprawdę dziwne są przypadki ludzkiego mózgu, fascynujące i straszne jednocześnie, a w ujęciu Sama Keana stają się wciągające niczym najlepszy kryminał! Bo opowieści o tym, co kryło się w koronowanych i prezydenckich głowach oraz głowach zwykłych śmiertelników, którzy mimo woli zapisali się na kartach neurochirurgii, są absolutnie niezwykłą historią.

Czytając o perypetiach owych pacjentów i neurochirurgów, którzy – czasem przypadkiem, metodą prób i błędów (na ludzkich głowach!), a czasem świadomie idąc pod prąd tendencjom swojej epoki – odkrywali tajemnice mózgu, zyskujemy wgląd w procesy zachodzące w ludzkim wnętrzu i rozwiązania najróżniejszych zagadek, w tym:
– Jak się pozbyć wrażenia fantomowej ręki czy nogi oraz jak zaakceptować zrekonstruowaną część własnego ciała?
– Na czym polega mechanizm epilepsji?
– Jak to możliwe, że niewidomy doskonale porusza się w przestrzeni, czasem lepiej niż ten, kto widzi?
– Dlaczego niektórym wydaje się, że ich bliscy to sobowtóry?
– Dlaczego pamięć doskonała jest istnym przekleństwem?
– Dlaczego niektórzy bez żadnych oporów konfabulują, w całkiem dobrej wierze?

A kiedy zagłębiamy się w anegdoty o ludziach, którzy niechcący udzielili odpowiedzi na te i inne pytania, z tyłu głowy pobrzmiewają nam słowa: cóż, każdy z nas może pewnego dnia mieć swój wielki wkład w rozwój neurobiologii, czy tego chcemy, czy nie. Nasze nazwiska (a przynajmniej inicjały) mogą zostać unieśmiertelnione na kartach skryptów czy podręczników. Myśl o tym wydaje się fascynująca, choć może nieco straszna.

To coś dla uczniów i nauczycieli, albowiem książka ta poświęcona jest szeroko rozumianej problematyce uczenia się widzianej z perspektywy neurobiologii, psychologii i pedagogiki. Autor w ciekawy sposób omawia zagadnienia dotyczące neurologicznych podstaw uczenia się, opierając się na najnowszych badaniach nad mózgiem. Stara się przekonać czytelnika, że z badań nad mózgiem można wyprowadzić wnioski praktyczne istotne dla szkoły, uniwersytetu i społeczeństwa. Szczegółowo przedstawia proces uczenia się w ciągu życia, także w okresie prenatalnym. Wyjaśnia dlaczego dzieci przejawiają trudności w uczeniu się (np. czytanie, matematyka). Omawia procesy uczenia się w świetle różnych zagadnień i problemów społecznych (kooperacja, wartości, przemoc). Prezentuje wnioski dotyczące nauczania szkolnego, np. wyniki międzynarodowych badań nad poziomem osiągnięć szkolnych (PISA) przeprowadzonych także w Polsce.

To książka naukowa stanowi próbę ukazania współczesnego stanu wiedzy na temat biologicznego podłoża różnorodnych form zachowania oraz psychicznych doznań zwierząt i człowieka w normie i patologii. Omówiono w nim, miedzy innymi, podstawowe właściwości neuronów i sieci neuronowych, funkcje komórek glejowych, interakcje układów nerwowego i odpornościowego, rozwój i starzenie się układu nerwowego, a także neurobiologiczne mechanizmy zachowań ruchowych, emocji, bólu i stresu, percepcji, pamięci, uczenia się i mowy. Obecnie, trzecie wydanie zostało uaktualnione na podstawie najnowszych osiągnięć naukowych oraz znacznie poszerzone. Dodano trzy nowe rozdziały: na temat różnic płciowych, procesów starzenia się i neuroplastyczności.


W ciągu ostatnich 150 lat opublikowano prawie dwa miliony prac naukowych poświęconych funkcjonowaniu mózgu. Choć nasza wiedza dotycząca działania tego organu rośnie w dużym tempie, wciąż jednak mózgowe mity trzymają się mocno. W dużej mierze przyczyniają się do tego media, nierzadko krzykliwymi nagłówkami zniekształcając czy wyolbrzymiając znaczenie wyników badań.

Czy rzeczywiście ludzie dzielą się na prawo- i lewopółkulowych?
Czy to prawda, że za doświadczenia religijne odpowiadają płaty skroniowe?
Czy mózg naprawdę działa jak komputer?
Czy to prawda, że im większy mózg, tym mądrzejszy jego właściciel?
Czy rzeczywiście korzystanie z internetu nas ogłupia?

Christian Jarrett mistrzowsko rozprawia się z najbardziej rozpowszechnionymi mitami na temat budowy i funkcjonowania mózgu oraz w przystępny sposób pokazuje aktualny stan wiedzy i badań. Dzięki tej książce nauczysz się krytycznie czytać sensacyjne prasowe doniesienia.
Jeśli wierzysz, że wykorzystujemy tylko 10% możliwości naszego mózgu,
koniecznie sięgnij po tę książkę!

Informacje przedstawione w książce Mózg. 41 największych mitów zostały bardzo skrupulatnie zebrane, a autor w przekonujący sposób stara się ukazać obiektywny stan rzeczy, niejednokrotnie odmitologizowując wiele ważkich kwestii dotyczących relacji mózg–zachowanie. Lekturę czyta się doskonale, nie tylko ze względu na język, lecz także pomysł, jak całość została zaplanowana; organizacja i układ treści sprawia, że czytelnik nie ma najmniejszych problemów z wyszukaniem interesujących go zagadnień. Jednym z najważniejszych atutów książki jest to, że autor nie tyle kwestionuje wszystkie podjęte przez siebie twierdzenia, co raczej próbuje ukazać obiektywny stan rzeczy, zgodny z osiągnięciami współczesnej nauki. W efekcie niektóre mity zostają jednoznacznie obalone, a inne kontrowersyjne kwestie są doprecyzowywane, wyjaśnione i należycie uzasadnione. Lektura książki wyprowadza czytelnika z licznych błędów wynikających z nader częstego stosowania w prasie i TV różnego typu skrótów myślowych lub zwyczajnie ludzkiej fantazji, wyobraźni napędzanej niejednokrotnie lękiem przed nieznanym. Książka Christiana Jarretta jest wręcz obowiązkową pozycją nie tylko dla psychologów czy lekarzy, ale także dla wszystkich zainteresowanych problematyką zdrowia i korzystających ze specjalistycznej pomocy psychologicznej, psychiatrycznej, neurologicznej czy neurochirurgicznej. Odbiorcami książki mogą być również ludzie, którzy biorą czasem udział w badaniach naukowych prowadzonych z zastosowaniem neuroobrazowania.

To tylko część naszych zasobów. Po nie i po inne tytuły zapraszamy do naszej biblioteki.

Jeśli ktoś jest zainteresowany tematem to tu jest lista publikacji poświęconych neurobiologii i samemu mózgowi z ostatnich kilku lat: https://integro.pbw.waw.pl/search/description?q=m%C3%B3zg&index=8&f5=2018:2021&f7[0]=M%C3%B3zg&f7[1]=Neurobiologia&f7[2]=Uczenie+si%C4%99&f7[3]=Trening+umys%C5%82u&f4[0]=1&f4[1]=60&anchor=pager&fbclid=IwAR1bIjkfw4uyqATNmwgEZ7m_CSOYRIQmZzfoRClY7xI24Zcvn1a0lTrjGsk